Có rất nhiều thuật ngữ khác nhau được sử dụng cho All-on-X (AOX). Thuật ngữ “lai” (hybrid) thường được sử dụng như một thuật ngữ chung dành cho tất cả phục hình AOX. Nhưng để giữ tỉnh táo khi đọc, chúng ta hãy cùng thống nhất về cách gọi các loại phục hình trên implant khác nhau. Dưới đây là các loại vật liệu và thiết kế phục hình phổ biến:

Phục hình nhựa cứng (Durable Acrylic Prosthesis)

Đây cơ bản là một phục hình tạm dài hạn được chế tạo mà không có thanh bar mill (tiện) hoặc đúc. Nó chứa các cylinder titan trên mỗi abutment, một số thanh kim loại gia cố nối các cylinder titan, với acrylic được xử lý xung quanh kim loại.

Tôi sử dụng phục hình này cho một số bệnh nhân không đủ khả năng chi trả cho loại phục hình thông thường. Tôi liên tục ngạc nhiên về hiệu quả của những loại này trên nhiều bệnh nhân. Tất nhiên, chúng có thể không phải là lựa chọn tốt nhất cho những bệnh nhân nghiến răng mạnh, nhưng loại phục hình này là một thiết kế tốt để bạn có thể sử dụng như một phương án tiết kiệm.

Xin lưu ý thêm, có một số công ty sản xuất các thanh đúc sẵn mà bạn có thể tùy chỉnh nhằm gia cố một phục hình nhựa. Cái ở bên trái có sẵn trên www.dibay.co và cái bên phải có tên là Easy Bar của Fast ProTec.

Giá tham khảo: Khoảng 15.000 USD cho phẫu thuật và phục hình loại này. Phí lab có thể từ 750-1.200 USD (thay đổi phụ thuộc vào lab và quy trình tham gia của bác sĩ).

Nhựa lai (Acrylic Hybrid)

Đây là thiết kế đã được thử nghiệm và có thành công được ghi nhận lâu dài nhất trong lịch sử phục hình All-on-X. Nó bao gồm một khung titan được tiện chắc chắn để kết nối tất cả các implant, và có nhựa acrylic được xử lý xung quanh khung titan đó.

Có rất nhiều thiết kế khác nhau cho khung titan nhưng điều quan trọng là nó cung cấp đủ độ bền, đủ khả năng lưu giữ để nhựa bám vào và nó phải đủ mỏng để có đủ độ dày nhựa acrylic bao bọc xung quanh.

Giá tham khảo: Khoảng 23.000 USD cho ca phẫu thuật + phục hình. Giá lab có thể dao động từ 2.300 – 5.000 USD.

Dưới đây là ví dụ về thanh titan kết nối tất cả các implant lại với nhau (Hình 2.3). Một trong những nhược điểm của việc lựa chọn acrylic để phục hình là dễ gãy hoặc răng bật ra khỏi hàm. Các rãnh giữ trên thanh bar giúp giảm tỷ lệ gãy acrylic.

(Mô tả mặt cắt ngang của phục hình nhựa lai)

Zirconia nguyên khối (Monolithic Zirconia)

Đây là một phục hình bằng khối Zirconia đã được tiện (milling), được stain màu và nướng bóng, sau đó được gắn vào các coping kim loại trên mỗi vị trí implant trên mẫu hàm. Ưu điểm tuyệt đối của thiết kế này là độ bền của nó. Nếu phục hình có độ dày thích hợp thì khả năng bị gãy sẽ ít hơn rất nhiều so với phục hình bằng acrylic.

Tuy nhiên, một hạn chế của thiết kế này là đôi khi không được đẹp bằng các phương án khác do ba lý do chính:

1. Độ trong của zirconia bị hạn chế. Kết quả thẩm mỹ được cải thiện có thể đạt được nếu đắp thêm sứ trên mặt ngoài của răng (cut-back & build-up).
2. Các góc chuyển và đường bao có thể không đủ khác biệt. Điều này có thể được cải thiện bằng cách tạo lại đường bao sau khi zirconia được tiện nhưng trước khi thiêu kết.
3. Khó khăn về mặt kỹ thuật để tái tạo nướu. Nướu sứ (pink porcelain) có xu hướng trông phẳng và thiếu sức sống. Tôi thích sử dụng sản phẩm composite hồng để tái tạo nướu giống thật hơn.

Giá tham khảo: Khoảng 28.000 USD cho một ca phẫu thuật + phục hình. Giá lab có thể dao động từ 2.500 - 6.500 USD.

(Hình minh họa mặt cắt ngang của phục hình Zirconia nguyên khối).

Phục hình lai nhiều thành phần (Component Hybrid)

Phục hình lai nhiều thành phần là một trong những thiết kế phức tạp nhất của AOX. Giống như phục hình nhựa lai, nó gồm một khung nối tất cả các implant. Tuy nhiên, khung này được thiết kế các “cùi răng” (tương tự như cùi răng thật đã sửa soạn), để gắn mão rời lên bằng xi măng.

Khung có thể được làm từ nhiều loại vật liệu khác nhau bao gồm titan, zirconium hoặc polymer hiệu suất cao như Pekkton. Ưu điểm lớn nhất của loại phục hình này là bạn có sự linh hoạt để làm từng mão răng bằng những vật liệu có tính thẩm mỹ cao (như Emax). Hơn nữa, thiết kế này rất dễ sửa chữa, vì bạn có thể chỉ cần gỡ và thay từng mão răng nếu có bất kỳ vết nứt vỡ nào xảy ra.

(Các mão sứ rời được gắn bằng xi măng lên phần khung, sau đó đắp nướu composite).

(Mặt cắt ngang của phục hình lai nhiều thành phần: Vùng màu trắng là vật liệu khung, vùng màu hồng là nướu composite và mão răng được làm bằng vật liệu sứ).

Titan Bar có Overlay gắn xi măng

Ngoài ra, bạn bắt đầu thấy một số thiết kế mới hơn (như của Cagenix). Đây là một thanh titan đóng vai trò là nền móng cố định vào implant, bên trên là một cấu trúc Overlay có thể gắn được bằng xi măng hoặc ma sát.

Lợi ích của việc sử dụng thiết kế này:

1. Tiết kiệm khoảng phục hình: Bạn có thể thực hiện trên một khoảng phục hình nhỏ hơn so với phục hình nhựa lai truyền thống.
2. Dễ sửa chữa/thay thế: Nhờ khả năng tách lớp Overlay ra khỏi thanh kim loại nền bên dưới mà không cần tháo toàn bộ cấu trúc bắt vít.

Vật liệu Pekkton là gì?

Trong nhiều năm, cuộc tranh luận về việc lựa chọn vật liệu cho các phục hình All-on-X tập trung vào vật liệu hybric acrylic và zirconia. Tuy nhiên, gần đây, một giải pháp thay thế thú vị mới cho khung AOX có tên là Pekkton đã ra đời.

Polymer hiệu suất cao, PEKK (poly-ether-ketone-ketone), được công ty Cendre + Metaux của Pháp giới thiệu và tiếp thị với tên Pekkton. Nó được quảng bá như một sự thay thế xuất sắc cho khung coban-crom và titan.

• Đặc tính vật lý: PEKK có cường độ nén lớn hơn 80% so với PEEK (poly-ether-ether ketone), độ ổn định kích thước cao, khả năng chống mài mòn, độ bền kéo, độ mỏi và độ uốn đều rất tốt. Ở lab, PEKK có thể được tiện (mill) như PMMA hoặc được ép như lithium disilicate.
• Mô đun đàn hồi lý tưởng: Điểm tập trung chính của nhà sản xuất là mô đun đàn hồi của Pekkton tương tự như răng và xương tự nhiên. Các vật liệu như titan, Cr-Co và Zirconia có mô đun đàn hồi rất cao, tạo ra ứng suất lớn và truyền lực nhai có hại trực tiếp xuống xương quanh implant.
• Hấp thụ sốc: Cendre + Metaux quảng cáo rằng mô đun đàn hồi thấp của Pekkton tạo ra hiệu ứng “hấp thụ sốc”. Nó cũng có trọng lượng rất nhẹ, gần bằng với trọng lượng của một cung răng tự nhiên.
• Nhược điểm: Tính thẩm mỹ kém (độ trong mờ thấp và có màu xám). Vì lý do này, PEKK không được chế tạo nguyên khối mà chỉ được dùng làm khung (Framework), sau đó phủ bên ngoài bằng composite nướu hoặc mão sứ.

Tôi đã thử nghiệm ép một khung của riêng mình nhưng việc này rất tốn thời gian. Tôi thực sự khuyên bạn nên tiện (mill) các khung PEKK bằng máy CNC thay vì ép đúc.

Dưới đây là hình ảnh khung Pekkton được tiện vô cùng tinh xảo bởi Kent Howell:

Nguồn: Chicchon, I. (2019). All on X Handbook (2nd ed.). The Implant Ninja.