Khớp Cắn Ngược Ở Trẻ Em: Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Khớp cắn ngược ở trẻ em là một trong những dạng sai lệch khớp cắn phổ biến và nghiêm trọng hiện nay. Tình trạng này khiến cấu trúc gương mặt của trẻ mất đi nét hài hòa, tạo dáng khuôn mặt "mặt gãy" hoặc mặt lưỡi cày. Không dừng lại ở rào cản thẩm mỹ, khớp cắn ngược còn để lại nhiều hệ lụy tiêu cực đối với chức năng ăn nhai, phát âm và tiến trình phát triển sọ mặt tương lai của trẻ.

Khớp cắn ngược ở trẻ em là gì?

Khớp cắn ngược (trong thuật ngữ chỉnh nha gọi là sai khớp cắn hạng III) là tình trạng các răng thuộc hàm dưới phủ ra ngoài nhóm răng cửa hàm trên khi trẻ cắn khít hai hàm ở tư thế nghỉ tự nhiên. Ở một hàm răng chuẩn sinh lý, nhóm răng cửa hàm trên luôn luôn phải ôm phủ ngoài và bao bọc nhẹ nhóm răng cửa hàm dưới khoảng 1 - 2mm.

Nguyên nhân cốt lõi gây ra khớp cắn ngược ở trẻ em

Hiểu rõ căn nguyên gây lệch lạc cấu trúc hàm giúp nha sĩ đưa ra phác đồ can thiệp chính xác. Bệnh lý này thường bắt nguồn từ các nhóm nguyên nhân sau:

• Yếu tố di truyền: Khớp cắn ngược do xương có tính chất gia đình cực kỳ mạnh mẽ. Nếu trong họ hàng, bố mẹ hoặc ông bà có cấu trúc xương hàm móm, trẻ sinh ra có tỷ lệ rất cao thừa hưởng đặc tính tăng trưởng này.
• Rối loạn tiến trình mọc răng: Xảy ra do sự bất đối xứng về thời gian. Ví dụ, hệ thống răng cửa vĩnh viễn hàm trên mọc quá muộn so với răng cửa hàm dưới. Khi răng dưới mọc lên trước sẽ tạo thành một "khóa chức năng" cản trở, khóa chặt không cho răng trên đưa ra ngoài, lâu dần dẫn đến tình trạng cắn ngược do răng.
• Các thói quen xấu ở cơ chức năng: Trẻ có thói quen đưa hàm dưới ra trước một cách vô thức, mút ngón tay, đẩy lưỡi đẩy răng dưới ra trước, nuốt ngược hoặc lạm dụng núm vú giả kéo dài ở tuổi nhũ nhi. Những lực ép cơ học này làm biến dạng cung răng và hướng phát triển của hàm.
• Bất thường ở sự phát triển xương hàm: Sự mất cân đối về tốc độ tăng trưởng: xương hàm trên kém phát triển theo chiều trước sau, hoặc xương hàm dưới phát triển quá mức (quá phát). Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở nhóm trẻ em có dị tật bẩm sinh khe hở môi - vòm miệng (sứt môi hở hàm ếch).

Dấu hiệu nhận biết sớm tình trạng khớp cắn ngược ở trẻ

Cha mẹ có thể dễ dàng nhận biết các dấu hiệu cảnh báo khớp cắn ngược của con thông qua các biểu hiện lâm sàng sau:

• Trực quan gương mặt: Vùng cằm và môi dưới của trẻ nhô hẳn ra phía trước. Khi nhìn ở góc nghiêng, khuôn mặt có dáng lõm rõ rệt, nhóm răng hàm trên bị sập vào trong.
• Tương quan răng: Khoảng cách giữa nhóm răng cửa hàm trên và hàm dưới xa nhau theo chiều trước sau. Tình trạng này tiến triển ngày một nặng hơn dọc theo trục tăng trưởng của xương hàm dưới khi trẻ bước vào giai đoạn dậy thì.
• Khó khăn chức năng: Trẻ gặp trở ngại khi cắn xé thức ăn (đặc biệt là bằng răng cửa), nướu vùng răng cửa dưới thường xuyên bị sưng đỏ, viêm tấy do sang chấn khớp cắn.
• Rối loạn phát âm: Răng và lưỡi không có sự tương tác chuẩn xác khiến trẻ dễ bị nói ngọng, phát âm không rõ chữ ở các âm răng - môi - lưỡi.

Tình trạng khớp cắn ngược ảnh hưởng như thế nào đến trẻ?

Nếu không được tầm soát và điều trị kịp thời, khớp cắn ngược sẽ để lại những ảnh hưởng nặng nề cho trẻ:

• Tác động tâm lý tiêu cực: Gương mặt mất cân đối khiến trẻ dễ bị bạn bè trêu chọc, dẫn đến tâm lý mặc cảm, tự ti, ngại giao tiếp và ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình định hình tính cách xã hội của bé.
• Phá hủy sức khỏe răng miệng: Sự lệch lạc khớp cắn khiến mảng bám thức ăn cực kỳ dễ nhồi nhét vào kẽ răng nhưng lại rất khó làm sạch bằng bàn chải thông thường. Đây là nguyên nhân khiến trẻ móm dễ bị sâu răng, viêm lợi, tiêu xương mặt ngoài và hôi miệng.
• Tổn thương khớp thái dương hàm: Lực nhai phân bổ không đều memak thúc hàm dưới luôn phải trượt ra trước quá mức. Về lâu dài, hệ thống cơ nhai bị mỏi, đĩa đệm khớp bị chèn ép gây ra các bệnh lý đau khớp thái dương hàm, há miệng tiếng kêu "lục cục" ở tuổi trưởng thành.
• Suy giảm chức năng tiêu hóa: Do không thể cắn xé thức ăn bằng răng trước, hệ thống răng cối phải làm việc quá tải, thức ăn không được nghiền nhỏ làm gia tăng áp lực lên dạ dày và hệ tiêu hóa của trẻ.

Các phương pháp điều trị khớp cắn ngược ở trẻ em hiệu quả

Nguyên tắc vàng trong điều trị khớp cắn ngược ở trẻ em là "Can thiệp càng sớm càng tốt". Đừng đợi đến khi trẻ lớn lên mới điều trị, vì khi xương hàm đã đóng khớp và cố định, giải pháp duy nhất lúc đó bắt buộc phải là phẫu thuật cắt xương hàm phối hợp chỉnh nha – một cuộc đại phẫu tốn kém và nhiều rủi ro.

Phương pháp chỉnh nha can thiệp sớm (Chỉnh nha tăng trưởng)

Đối với trẻ đang trong giai đoạn răng hỗn hợp (từ 6 đến 12 tuổi), đây là thời điểm lý tưởng để sử dụng các khí cụ chỉnh hình nhằm định hướng và kích thích sự phát triển của xương:

• Hàm Trainer, khí cụ nong hàm: Áp dụng cho các trường hợp cắn ngược mức độ nhẹ do răng hoặc do cung hàm trên hơi hẹp. Giúp loại bỏ thói quen xấu và mở rộng cung răng cửa trên ra ngoài.
• Mặt nạ kéo hàm Face mask (Khí cụ ngoài mặt): Đây là "vũ khí tối thượng" cho các ca cắn ngược do xương hàm trên kém phát triển trước tuổi dậy thì (thường trước 9 - 10 tuổi). Khí cụ này tựa vào trán và cằm để tạo lực kéo cơ học đưa toàn bộ khối xương hàm trên tịnh tiến ra trước, chặn đứng đà quá phát của hàm dưới.

Phương pháp chỉnh nha cố định (Niềng răng)

Thường được chỉ định ở giai đoạn trẻ từ 10 – 15 tuổi, khi hệ răng vĩnh viễn đã mọc tương đối đầy đủ và xương hàm vẫn còn độ xốp dẻo:

• Niềng răng mắc cài (Kim loại/Sứ): Dây cung và mắc cài gắn cố định tạo lực kéo di chuyển răng chính xác. Phương pháp này có ưu điểm lớn ở trẻ em vì khí cụ gắn chặt trên răng, không phụ thuộc vào ý thức tự giác tháo ngậm của trẻ tại nhà.
• Niềng răng trong suốt (Invisalign First/Invisalign Teen): Sử dụng các khay nhựa máng trong suốt có tính thẩm mỹ cao, lực tác động êm ái, giảm đau nhức. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi chi phí cao hơn và cần sự hợp tác nghiêm túc của trẻ (đeo đủ 22 giờ/ngày).

Phẫu thuật chỉnh hình xương hàm phối hợp chỉnh nha

Phương pháp này chỉ áp dụng khi trẻ đã trên 18 tuổi, khi các trung tâm tăng trưởng của xương hàm đã đóng hoàn toàn. Với những ca khớp cắn ngược do xương hàm dưới quá phát nghiêm trọng mà các khí cụ chỉnh nha lúc nhỏ không thể bù trừ được, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cắt rời xương hàm, đẩy lùi hàm dưới ra sau hoặc đưa hàm trên ra trước để thiết lập lại tương quan khớp cắn chuẩn xác.

Kết luận

Khớp cắn ngược ở trẻ em hoàn toàn có thể sửa chữa một cách nhẹ nhàng, tiết kiệm chi phí nếu được phát hiện và can thiệp đúng giai đoạn vàng chỉnh nha tăng trưởng. Cha mẹ hãy chủ động đưa con đi tầm soát chỉnh nha ngay từ năm 6 - 7 tuổi tại các trung tâm nha khoa uy tín để bác sĩ chụp phim X-quang Cephalometric (phim sọ nghiêng), đánh giá chính xác góc xương và đưa ra giải pháp bảo vệ nụ cười tương lai cho con.

☎ Liên hệ ngay hotline 19000 77791 để được tư vấn điều trị !

NHA KHOA ASIA - RĂNG KHỎE, ĐẸP CẢ ĐỜI 

-----------------✦✦✦✦✦---------------

• CN1: 02 Man Thiện, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. Hồ Chí Minh
• CN2: 419 Đỗ Xuân Hợp, Phường Phước Long, TP. Hồ Chí Minh
• CN3: 527 Nguyễn Duy Trinh, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
• CN4: 87 Quốc lộ 1K, Phường Linh Xuân, TP. Hồ Chí Minh
• CN5: 227 Quốc lộ 51, Phường Long Hưng, Tỉnh Đồng Nai
• CN6: 564 Lê Đại Hành, Phường Thống Nhất, Tỉnh Gia Lai
• CN7: 75 Phan Chu Trinh, Phường Buôn Ma Thuột, Tỉnh Đắk Lắk
• CN8: 234 Nguyễn Duy Trinh, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
   -----------------✦✦✦✦✦---------------
• ☎Hotline đặt lịch: 19000 77791 - 0938 639 155
• 🕑Giờ làm việc: 8:00 - 19:30 (Tất cả các ngày trong tuần)
• 🌐Website: https://nhakhoaasia.com/