Khi cấu trúc xương hàm và răng bình thường nhưng bệnh nhân vẫn cười hở nướu, nguyên nhân thường nằm ở độ dài hoặc hoạt động của môi trên. Việc xác định đúng kiểu hình môi sẽ quyết định phương pháp can thiệp là phẫu thuật hay nội khoa.

1. Chẩn đoán phân biệt Môi ngắn và Môi tăng động

Việc khám lâm sàng cần thực hiện ở hai trạng thái: Nghỉ và Cười tối đa.

• Môi ngắn: Chiều dài môi trên (đo từ gốc mũi subnasale đến bờ tự do của môi) < 15 mm. (Bình thường: Nữ 20–22 mm, Nam 22–24 mm).
• Môi tăng động (Hypermobile Lip): Chiều dài môi khi nghỉ có thể bình thường, nhưng khi cười, môi di chuyển lên trên vượt quá 6–8 mm.

Lưu ý: Một nụ cười lý tưởng chỉ nên lộ khoảng 1–3 mm mô nướu.

2. Phẫu thuật tái định vị môi (Lip Repositioning)

Đây là thủ thuật nhằm làm nông ngách hành lang, hạn chế lực kéo của các cơ nâng môi, từ đó giảm độ cao của môi khi cười.

Chỉ định và Chống chỉ định

• Chỉ định: Môi tăng động, quá triển xương hàm trên (VME) độ I hoặc II nhẹ, hoặc kết hợp sau phẫu thuật làm dài thân răng.
• Chống chỉ định: Vùng nướu sừng hóa quá hẹp (không đủ chỗ để khâu), VME độ III nghiêm trọng (cần phẫu thuật chỉnh hình xương Le Fort).

Quy trình kỹ thuật

1. Đánh dấu: Sử dụng quy tắc "Gấp đôi lượng nướu lộ". Nếu bệnh nhân hở 5mm nướu, dải niêm mạc cắt bỏ cần rộng khoảng 10mm.
2. Đường rạch: * Đường thứ nhất: Dọc theo đường nối nướu - niêm mạc (Mucogingival junction).
   • Đường thứ hai: Song song phía trên, nằm trên niêm mạc môi.
3. Loại bỏ biểu mô: Cắt bỏ dải niêm mạc hình elip có độ dày bán phần (Partial thickness), bảo tồn thắng môi nếu có thể để giữ đối xứng.
4. Khâu đóng: Sử dụng chỉ không tiêu hoặc tự tiêu chậm (6-0). Quan trọng nhất là khâu đúng đường giữa môi trùng với đường giữa răng.

Biến chứng có thể gặp

• Sưng, bầm tím, cảm giác "căng" môi khi cười trong vài tuần đầu.
• Nang nhầy (Mucocele): Do cắt đứt các tuyến nước bọt phụ (thường tự hết sau 4 tuần).
• Tái phát: Do cắt không đủ mô hoặc lực co kéo cơ quá mạnh.

3. Tiêm Botulinum Toxin (Botox) - Giải pháp xâm lấn tối thiểu

Botox làm giảm hở nướu bằng cách khử độc hóa học tạm thời các cơ nâng môi, ngăn chặn giải phóng Acetylcholine.

Các cơ mục tiêu

Hoạt động nụ cười là sự phối hợp của: Cơ nâng môi trên, cơ nâng môi trên cánh mũi, cơ gò má lớn/nhỏ và cơ hạ vách mũi.

Điểm tiêm Yonsei

Đây là điểm đích hiệu quả nhất, nằm ở trung tâm tam giác tạo bởi: Cơ nâng môi trên, cơ nâng môi trên cánh mũi và cơ gò má lớn.

Phác đồ thực hiện (Ví dụ)

• Liều lượng: Thông thường 2–4 đơn vị (units) mỗi bên tùy vào độ mạnh của cơ (nam giới thường cần liều cao hơn).
• Kỹ thuật: Tiêm sâu vào trong cơ, kim vuông góc với bề mặt da.
• Thời gian tác dụng: Hiệu quả thấy rõ sau 1–2 tuần và kéo dài 4–6 tháng.

Mẹo lâm sàng: Tiêm nhắc lại nhiều lần có thể gây teo cơ một phần, giúp duy trì kết quả lâu hơn sau mỗi lần điều trị.

4. Bảng so sánh lựa chọn điều trị

Nguồn tham khảo:

1. Simon, Z., et al. (2007). Eliminating a Gummy Smile with Surgical Lip Repositioning. JCD.
2. Dym, H., & Pierre, R. (2020). Diagnosis and treatment approaches to a “gummy smile”. Dental Clinics.