Giới thiệu về kỹ thuật Lung lay răng (Luxation)

Nạy được sử dụng để truyền lực làm lung lay răng, cắt đứt dây chằng nha chu và mở rộng không gian giữa chân răng và xương ổ răng. Việc lung lay răng đúng cách giúp tăng mức độ tự do chuyển động của răng, từ đó giảm thiểu sang chấn.

Tuy nhiên, nếu dùng lực không kiểm soát, nạy có thể gây gãy xương ổ răng hoặc hoại tử tế bào xương do áp lực. Chìa khóa của một ca nhổ răng "ngọt" nằm ở việc phối hợp giữa nạy, chia nhỏ răng và loại bỏ xương có chọn lọc.

Kỹ thuật nạy cơ bản

Vị trí đặt nạy (Purchase Point)

Nạy phải được đặt sao cho mặt bụng tiếp xúc với điểm cứng trên răng và mặt lưng tiếp xúc với điểm cứng của xương ổ răng.

• Điểm nạy: Cần ít nhất hai điểm tiếp xúc (một lưng, một bụng) để tạo lực bẩy hiệu quả.
• Lưu ý: Không nên dùng răng khỏe mạnh lân cận làm điểm tựa (mặt lưng) trừ khi lực tác động cực nhỏ, để tránh gây lung lay răng không chủ đích.

Các loại lực nạy phổ biến

1. Chuyển động xoay (Oscillation): Sử dụng nạy thẳng dọc theo chu vi răng, dao động theo chiều kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ với biên độ ngắn. Chuyển động này giúp đỉnh nạy tiến sâu hơn về phía chóp.
2. Lực quay với nạy Cryer: Nạy Cryer (hình tam giác) thường chỉ tiếp xúc tại một điểm bụng để truyền lực quay mạnh. Nó cực kỳ hiệu quả khi nhổ chân răng trong ổ hoặc sau khi đã chia chân (Hình 2).
3. Lực tịnh tiến và đòn bẩy: Đưa nạy vào ổ răng, sử dụng cạnh dọc của đầu làm việc để tác động lực quay lên trục dài của chân răng.

Đặc điểm của đầu làm việc và lựa chọn nạy

Hình dạng và kích thước đầu nạy quyết định trực tiếp đến số lượng điểm tiếp xúc:

• Độ cong: Đầu nạy cần có độ cong tương hợp với chu vi chân răng. Nếu quá cong, nó sẽ bị cản trở; nếu quá phẳng, lực xoắn sẽ bị giảm (Hình 6).
• Nạy lớn vs Nạy nhỏ: * Nạy nhỏ: Dùng để len lỏi vào không gian hẹp, mở đường ban đầu.
  • Nạy lớn: Có nhiều điểm tiếp xúc hơn, giúp phân phối lực đều, giảm nguy cơ gãy vỡ cấu trúc răng hoặc xương tại điểm tiếp xúc.

Chiến lược chia chân và loại bỏ xương ổ

Khi răng "cứng đầu", thay vì cố gắng dùng lực nạy lớn, nha sĩ nên chuyển sang chiến lược chia cắt:

Tại sao nên chia chân răng?

• Giảm lực đẩy cần thiết cho mỗi chân răng đơn lẻ.
• Tránh gãy tấm xương mặt ngoài (đặc biệt là răng nanh và răng cối lớn).
• Tạo "mức độ tự do" để các mảnh răng có thể di chuyển vào khoảng trống vừa tạo ra.

Kỹ thuật cho các loại răng đặc biệt

• Răng có mặt cắt elip (Răng cối nhỏ, răng nanh): Dễ bị kẹt bởi xương ổ răng uốn quanh. Cần khoan rãnh chia dọc chân răng thành các phần có mặt cắt tròn hơn để dễ xoay (Hình 7).
• Răng cối lớn hàm dưới: Chia vùng chẽ để mỗi chân răng di chuyển độc lập.
• Chân răng sâu: Thân răng dễ vỡ vụn dưới lực nạy. Cần khoan bỏ phần sâu, tạo khe cắm nạy trực tiếp vào cấu trúc răng cứng phía dưới nướu.

Ưu điểm của kính hiển vi và đèn đồng trục

Việc nhổ răng hiện đại không thể thiếu sự hỗ trợ của thị giác:

• Độ phóng đại (6x - 8x): Giúp quan sát các chuyển động vi mô. Nếu nạy mà răng không nhích, đó là tín hiệu cần cắt thêm răng hoặc bỏ thêm xương.
• Chiếu sáng đồng trục: Ánh sáng đi xuyên sâu vào ổ răng hẹp, không tạo bóng, giúp xác định chính xác vị trí chóp chân răng và các vách xương cản trở.

Kết luận

Hiệu quả của việc nhổ răng bằng nạy phụ thuộc vào sự tinh tế trong việc lựa chọn điểm tựa và khả năng phán đoán khi nào cần chia răng. Một nha sĩ giỏi không dùng lực mạnh nhất, mà dùng lực thông minh nhất thông qua các đòn bẩy cơ học chính xác.

Nguồn tham khảo: Mamoun, J. (2017). Use of elevator instruments when luxating and extracting teeth in dentistry: Clinical techniques. Journal of the Korean Association of Oral and Maxillofacial Surgeons.