Giới thiệu

Nha sĩ sử dụng hai phương pháp để phục hồi răng bị tổn thương: Trực tiếp và Gián tiếp. Phục hồi trực tiếp áp dụng cho thương tổn nhẹ bằng amalgam hoặc composite. Phục hình gián tiếp dành cho răng hư hỏng nặng, yếu về cấu trúc, cần gia cố bằng vật liệu chế tác tại lab hoặc CAD-CAM.

Nha khoa dán đã xóa nhòa ranh giới giữa hai phương pháp này nhờ khả năng gia cố cấu trúc răng tuyệt vời. Phương pháp tiếp cận nha khoa trên nướu là một bước chuyển đổi quan trọng, hướng tới mục tiêu giữ các bờ phục hồi trên nướu và loại bỏ ít răng khỏe mạnh nhất có thể.

Năm nguyên tắc của nha khoa trên nướu

Việc đặt đường hoàn tất (ĐHT) dưới nướu theo truyền thống thường là hệ quả của các quy tắc phục hồi cũ. Để phá vỡ mô hình này, chúng ta cần tuân thủ 5 nguyên tắc mới nhằm bảo tồn đường viền trên nướu hoặc sửa chữa ĐHT dưới nướu một cách khoa học.

Nguyên tắc thứ nhất: Loại bỏ sâu răng và vật liệu cũ thật cẩn thận khi gần viền nướu

Vùng viền nướu cực kỳ quan trọng cho sự thành công của quy trình dán. Khi sửa soạn gần nướu, bác sĩ cần cẩn trọng như khi làm việc gần tủy răng. Kỹ thuật tỉ mỉ có thể giúp hạn chế tổn thương: một đường hoàn tất dưới nướu chỉ 0,5 mm dễ kiểm soát hơn nhiều so với mức 1,5 mm.

Các bước đề xuất:

1. Sử dụng độ phóng đại 3,5–4,5 lần.
2. Sử dụng mũi khoan kim cương dài hơn để có tầm nhìn tốt.
3. Sử dụng thuốc nhuộm sâu răng để tránh loại bỏ ngà lành.
4. Bảo tồn men răng khỏe mạnh gần viền nướu tối đa.

Nguyên tắc thứ hai: Tránh sử dụng hộp, mài thành trục hoặc lưu giữ cơ học

Khi tin tưởng hoàn toàn vào độ bám dính, các dạng lưu giữ cơ học như hộp mặt bên (box) hay ferrule trở nên lỗi thời. Việc hạ thấp sàn nướu của hộp trám truyền thống thường gây chảy máu và mất men răng, gây phản tác dụng cho quy trình dán.

Kỹ thuật tách viền cổ (Cervical margins separation technique): Thay vì hạ thấp sàn nướu để tạo khoảng hở lấy dấu, nha sĩ có thể dùng đai nhám kẽ hoặc mũi khoan "mosquito" siêu nhỏ để tạo độ tách vừa đủ cho matrix đi qua. Điều này giữ ĐHT luôn nằm trên nướu.

Nguyên tắc thứ ba: Kỹ thuật bảo tồn viền men răng

Quy tắc cũ yêu cầu loại bỏ toàn bộ men răng không có ngà nâng đỡ để tránh nứt. Tuy nhiên, trong nha khoa dán, men răng không được nâng đỡ có thể được gia cố bằng composite dán đúng cách. Kết thúc phục hình trên men răng giúp đảm bảo độ khít kín (seal) lâu dài và dễ cô lập hơn.

Các bước lâm sàng:

1. Bảo tồn men răng khỏe mạnh trên nướu dù không có ngà nâng đỡ.
2. Xoi mòn chọn lọc men răng trong 10 giây.
3. Dùng hệ thống dán self-etch.
4. Đặt lớp composite lỏng mỏng lên ngà để giảm ứng suất trùng hợp trước khi bồi các lớp tiếp theo.

Nguyên tắc thứ tư: Kỹ thuật nâng đường hoàn tất (Deep Margin Elevation)

Khi sâu răng nằm sâu dưới nướu (>1,5 mm), thay vì phẫu thuật làm dài thân răng đau đớn, nha sĩ có thể áp dụng kỹ thuật nâng đường hoàn tất. Đây là quá trình "nâng" ĐHT từ dưới nướu lên trên nướu bằng vật liệu dán trước khi lấy dấu phục hình gián tiếp.

Các bước thực hiện:

1. Cách ly và đặt matrix chuyên dụng.
2. Bôi keo dán self-etch.
3. Trám từng lớp composite lỏng và composite phục hồi cho đến khi bờ đạt mức trên nướu 1-2 mm.
4. Xác nhận độ kín bằng phim X-quang.

Nguyên tắc thứ năm: Sử dụng độ trong hợp lý để tạo sự hài hòa thẩm mỹ

Sự hòa quyện giữa răng và phục hình phụ thuộc vào hiệu ứng "kính áp tròng" (contact lens effect). Việc sử dụng vật liệu mờ đục (như PFM hoặc Zirconia đục) buộc nha sĩ phải giấu ĐHT dưới nướu để che vết nối. Ngược lại, vật liệu trong mờ cho phép ĐHT nằm trên nướu mà vẫn không lộ ranh giới.

Yếu tố quyết định:

• Lựa chọn độ trong mờ vật liệu phù hợp (lithium disilicate, composite).
• Màu sắc của nền răng bên dưới (nên tẩy trắng răng trước khi phục hình).
• Lựa chọn xi măng dán có độ trong phù hợp.

Kết luận

Nha khoa dán xâm lấn tối thiểu trên nướu không chỉ là một kỹ thuật, mà là một triết lý điều trị. Bằng cách tuân thủ 5 nguyên tắc này, nha sĩ có thể cung cấp những phục hồi dễ thực hiện hơn, thẩm mỹ hơn và quan trọng nhất là lành mạnh hơn cho bệnh nhân thông qua việc bảo tồn tối đa mô răng thật và sức khỏe nha chu.

Nguồn: Ruiz, J.-L. (2017). Supra-gingival minimally invasive dentistry: A healthier approach to esthetic restorations. Wiley Blackwell.

Tự học RHM > Website: https://tuhocrhm.com/
Facebook: https://www.facebook.com/tuhocrhm
Instagram: https://www.instagram.com/tuhocrhm/